Równoważny system czasu pracy – jakie reguły obowiązują?

Udostępnij

W firmie, do której chcesz dołączyć obowiązuje równoważny system czasu pracy? W niektórych sytuacjach takie rozwiązanie może być dla Ciebie korzystne. Pamiętaj przy tym, że wiążą się z nim odpowiednie zasady dotyczące m.in. przysługującego Ci odpoczynku. Sprawdź, czym charakteryzuje się zatrudnienie w takim trybie i w jakich przypadkach można je zastosować.

Istnieje kilka systemów czasu pracy. Podstawowy z nich zakłada, że powinieneś wykonywać swoje obowiązki przez średnio 8 godzin dziennie i 40 godzin w ciągu tygodnia. Tygodniowa i dobowa norma może jednak zostać przedłużona. Wprowadza się wówczas równoważny system czasu pracy. Decydując się na takie rozwiązanie pracodawca powinien Cię o nim poinformować. Musi także zadbać o to, aby zapewnić Ci właściwy wymiar odpoczynku.

Równoważny system czasu pracy – co to znaczy?

Równoważny system czasu pracy umożliwia wydłużenie czasu pracy w konkretnym dniu lub tygodniu w zamian za skrócenie go w innej dobie lub tygodniu albo, opcjonalnie, za udzielenie dni wolnych od pracy. W przypadku takiego rozwiązania najważniejsze jest odpowiednie zaplanowanie okresu rozliczeniowego. Istotne jest to, aby ustawowy wymiar czasu pracy nie został w nim przekroczony. Co do zasady, przy równoważnym systemie czasu pracy stosuje się jednomiesięczny okres rozliczeniowy. O ile wystąpią szczególnie uzasadnione warunki, można go jednak przedłużyć do 3 miesięcy. Istnieje także 4-miesięczny okres rozliczeniowy – obowiązuje on w przypadku wykonywania obowiązków zawodowych zależnych od pory roku lub panujących warunków atmosferycznych.

Co to oznacza w praktyce? Zgodnie z prawem, równoważny system czasu pracy sprawia, że możesz pracować nie 8, a 12 godzin w ciągu doby pracowniczej. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest skrócenie pracy (np. do 2, 4 czy 6 godzin) lub udzielenie Ci wolnego w innym dniu. Istnieją jednak wyjątki od reguły 12 godzin. Jeśli Twoje obowiązki służbowe dotyczą dozoru urządzeń, pracodawca może przedłużyć Twój dzienny wymiar pracy do maksymalnie 16 godzin. Z kolei w przypadku zajęcia związanego z ochroną ludzi lub pilnowaniem mienia, a także zatrudnienia w zakładowych strażach pożarnych i służbach ratowniczych, dobowy wymiar pracy może osiągnąć nawet 24 godziny. W takich sytuacjach okres rozliczeniowy musi jednak wynosić nie więcej niż jeden miesiąc.

Jeśli pracodawca chce zastosować równoważny czas pracy, powinien pamiętać o konieczności zachowania średniej normy czasu pracy w wymiarze 40 godzin tygodniowo. Musisz mieć jednak świadomość tego, że jest to wartość przeciętna. W związku z tym przełożony może zaplanować Twoją pracę tak, że w jednym tygodniu będziesz wykonywać obowiązki zawodowe nawet przez 60 godzin (czyli po 12 godzin przez 5 dni). W takiej sytuacji w kolejnych tygodniach danego okresu rozliczeniowego będziesz jednak pracować odpowiednio mniej.

Równoważny system czasu pracy – odpoczynek dobowy i tygodniowy

Jeśli chodzi o równoważny system czasu pracy, harmonogram dla pracowników musi zostać przygotowany z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów prawa pracy. Pracodawca układając grafik musi więc zapewnić Ci odpowiedni wymiar odpoczynku. Zgodnie z przepisami, przysługuje Ci 11 godzin wolnego w ciągu doby oraz 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w ciągu tygodnia. Oprócz tego, ilość dni wolnych, które otrzymasz powinna odpowiadać ilości niedziel, świąt i innych dni wolnych od pracy, które wystąpiły w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Pamiętaj przy tym, że równoważny czas pracy pozwala Ci na wykonywanie obowiązków również w niedziele. Mimo to, przysługuje Ci przynajmniej jedna wolna niedziela w miesiącu.

Co jednak z dobowym odpoczynkiem w sytuacji, gdy Twój wymiar czasu pracy danego dnia wyniósł 16 lub 24 godziny? W takim przypadku, pracodawca musi udzielić Ci odpoczynku proporcjonalnego do liczby przepracowanych przez Ciebie godzin. Jeśli więc pracowałeś przez 16 godzin, masz prawo do minimum 16 godzin odpoczynku.

Gdzie stosuje się równoważny system czasu pracy?

System równoważnego czasu pracy stosuje się w różnych sektorach. Jego wprowadzenie wynika z rodzaju pracy lub jej organizacji w danym okresie rozliczeniowym. Takie rozwiązanie jest często stosowane m.in. w pracy w sklepie, gastronomii, rolnictwie, zakładach fryzjerskich i kosmetycznych, branży ochroniarskiej, hotelarstwie, służbach ratowniczych, straży pożarnej, pracy na produkcji lub na magazynie, a także na stacjach benzynowych.

Kto nie może pracować w równoważnym systemie czasu pracy?

Nawet jeśli w Twojej firmie większość osób wykonuje swoje obowiązki w równoważnym czasie pracy, nie wszyscy mogą to robić. Prawo jednoznacznie określa, kto nie powinien pracować w takim trybie. Zgodnie z przepisami, dobowy wymiar czasu pracy nie powinien wynosić więcej niż 8 godzin w przypadku:

  • podwładnych wykonujących pracę, w której dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników uznawanych za szkodliwe dla zdrowia,
  • kobiet w ciąży,
  • pracujących rodziców, którzy zajmują się dzieckiem w wieku do 4 lat (o ile nie wyrażą oni zgody na równoważny czas pracy).

Jak pracodawca może wprowadzić równoważny system czasu pracy?

Jeśli w firmie stosuje się kilka różnych systemów czasu pracy,, pracodawca musi o tym poinformować pracowników. Może zawrzeć stosowne informacje m.in. w układzie zbiorowym, regulaminie pracy lub w specjalnym obwieszczeniu. W wybranych dokumentach powinien zaznaczyć m.in. liczbę osób, które będą pracować w równoważnym systemie czasu pracy oraz wymiar godzin ich pracy w konkretnych dniach. Oprócz tego musi podać do wiadomości dane związane z długością okresu rozliczeniowego oraz zaznaczyć, kiedy następuje równoważenie przekroczenia dobowej normy czasu pracy. Pamiętaj, że informacje o danym systemie czasu pracy powinny do Ciebie dotrzeć przed rozpoczęciem danego okresu rozliczeniowego.

Równoważny system czasu pracy a urlop i zwolnienie lekarskie

W przypadku równoważnego systemu czasu pracy, urlop wypoczynkowy przyznawany jest na dni i godziny. W praktyce oznacza to, że z limitu dni wolnych, które przysługują Ci na mocy zawarcia umowy o pracę (20 lub 26 dni), odejmuje się godziny. Rozpatrzmy to na przykładzie. Załóżmy, że chcesz wziąć 3 dni urlopu na początku tygodnia, a Twój harmonogram wyznacza, że w poniedziałek powinieneś pracować 12 godzin, we wtorek 5, a w środę 10. Tym samym, wykorzystasz dokładnie 27 godzin urlopu wypoczynkowego.

A co w przypadku choroby? Zwolnienie lekarskie przy równoważnym systemie czasu pracy rozliczane jest na podstawie Twojego harmonogramu. Przykładowo, jeśli w danym tygodniu miałeś przepracować 30 godzin, jednak nie mogłeś pojawić się w firmie z powodu choroby, otrzymasz wynagrodzenie chorobowe właśnie za 30, a nie za 40 godzin.

Równoważny system czasu pracy – nadgodziny

Choć równoważny system pracy oznacza, że możesz wykonywać obowiązki zawodowe dłużej niż 8 godzin dziennie, w pewnych przypadkach również dotyczą Cię nadgodziny. Wszystko zależy od tego, jak wygląda Twój harmonogram. Załóżmy, że Twoja norma dobowa wynosi 12 godzin. Jeśli jednak w danym dniu pracodawca ustalił, że musisz być w firmie przez 8 godzin, a Ty przepracowałeś ich aż 10, dwie godziny zostaną uznane za godziny nadliczbowe. Z kolei w sytuacji, w której harmonogram określa, że konkretnego dnia powinieneś pracować przez 10 godzin i przez dokładnie tyle czasu wykonywałeś obowiązki zawodowe, nie ma mowy o nadgodzinach.

Dla kogo równoważny system czasu pracy jest dobrym rozwiązaniem?

Równoważny system czasu pracy jest bardzo elastyczny. Może być to postrzegane zarówno jako wada, jak i zaleta. Taki tryb świadczenia pracy spodoba Ci się wtedy, gdy chcesz mieć więcej czasu na zajęcie się własnymi sprawami. Pracując w stałych godzinach, np. od 9:00 do 17:00, możesz mieć trudność z załatwieniem czegoś w urzędzie lub w banku. Równoważny system pracy sprawia, że w niektóre dni spędzisz o wiele mniej czasu w firmie. Co więcej, czasami w ogóle nie będziesz musiał się w niej pojawiać. Dzięki temu unikniesz konieczności o wnioskowania o urlop w celu załatwienia czegoś na mieście.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Scroll to top