Polecenie służbowe – czym jest? Kiedy można go odmówić?

Udostępnij

Przełożony wydał Ci polecenie służbowe? W większości przypadków bezwzględnie musisz je wykonać! Taki obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów związanych z zawarciem stosunku pracy. Istnieją jednak przypadki, w których możesz odmówić pracodawcy. Sprawdź, kiedy możesz sobie na to pozwolić.

Podpisanie umowy o pracę wiąże się z różnymi przywilejami. Na mocy dokumentu przysługują Ci wszystkie uprawnienia pracownicze, m.in.  prawo do urlopu czy różnego typu świadczeń. Pamiętaj jednak, że ze stosunku pracy wynika także szereg obowiązków. Musisz więc podporządkować się swojemu pracodawcy i pracować w wyznaczonym przez niego miejscu oraz czasie. Dodatkowo, jeśli wyda Ci on polecenie służbowe, najczęściej jesteś zobowiązany do jego wykonania.

Co to jest polecenie służbowe?

Polecenie służbowe oznacza, że Twój pracodawca zleca Ci wykonanie konkretnych obowiązków lub czynności. Co istotne, muszą one dotyczyć Twojej pracy, być zgodne z zawartą przez Ciebie umową o pracę i wpisywać się w powszechnie przyjęty porządek prawny oraz zasady współżycia społecznego. Jeżeli zlecone zadania spełniają powyższe warunki, jesteś niejako zmuszony do podporządkowania się nakazom swojego przełożonego. Taka konieczność wynika z przepisów Kodeksu pracy.

Obowiązki zawodowe a polecenie służbowe – przykłady

Twoje obowiązki zawodowe są określone w podpisanej przez Ciebie umowie. Zawarty stosunek pracy wymaga od Ciebie starannego i sumiennego wykonywania codziennych zadań,  stosowania się do poleceń służbowych oraz osobistego świadczenia pracy w wyznaczonym miejscu i czasie. Pamiętaj, że w dokumencie, który podpisujesz nawiązując współpracę z daną firmą powinien znaleźć się konkretny zakres Twoich obowiązków zawodowych. Jeśli nie ma ich w umowie, można doprecyzować je ustnie lub przedstawić w innym piśmie.

Polecenie służbowe wyznacza najczęściej bardziej szczegółowe zadania, które stanowią swego rodzaju wskazówkę związaną z codziennym świadczeniem pracy. Pamiętaj jednak, że nie musi się ono odnosić do obowiązków, które zostały zapisane w umowie o pracę. Poza określonymi czynnościami, może być także związane, np. z Twoim zachowaniem wobec innych osób, a nawet Twoim wyglądem, o ile jest on ważny z punktu widzenia kreowania wizerunku przedsiębiorstwa lub przestrzegania zasad BHP. Przykładowe polecenia służbowe mogą dotyczyć m.in.:

  • noszenia stroju odpowiadającego wymogom danej pracy lub stanowiska (elegancki strój pożądany jest, np. w zawodzie przedstawiciela handlowego);
  • odpowiedniego uczesania (spięte włosy są wymagane, np. w  pracy kucharza);
  • świadczenia pracy w nadgodzinach;
  • wykonania konkretnej czynności, np. przygotowania dodatkowego dokumentu,
  • wyjazdu w delegację.

Co istotne, polecenie służbowe może zostać wydane w formie pisemnej lub ustnej. Pracodawca ma prawo skierować je zarówno do indywidualnych pracowników, jak i całej grupy podwładnych.

Kto może wydać polecenie służbowe?

Najczęściej mówi się, że polecenie służbowe wydaje pracodawca. Oczywiście, ma on do tego pełne prawo. Właściciel firmy nie jest jednak jedyną osobą, która może zlecić Ci wykonanie konkretnych zadań. Może to zrobić również każda osoba, która zajmuje wyższe od Ciebie stanowisko w przedsiębiorstwie i jest Twoim zwierzchnikiem. Polecenie służbowe może więc wydać Ci, np. dyrektor, kierownik (lub jego zastępca) oraz manager danego działu. Słowem – każdy pracownik, który został do tego uprawniony przez pracodawcę.

Jakie konsekwencje ma odmowa wykonania polecenia służbowego?

Co do zasady, polecenie służbowe musi zostać wykonane przez pracownika. Zgodnie z przepisami, stanowi to jeden z jego podstawowych obowiązków. Niczym nieusprawiedliwiona odmowa może więc spotkać się z szeregiem nieprzyjemnych konsekwencji. W takiej sytuacji, Twój przełożony ma prawo zdecydować się na rozwiązanie umowy o pracę. Otrzymanie standardowego wypowiedzenia nie jest jednak najgorszym, co może Cię spotkać. W wyjątkowych okolicznościach, odmowa wykonania polecenia służbowego skutkuje nawet zwolnieniem dyscyplinarnym. Aby tak się stało, Twoje uchybienie musi mieć charakter ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych czyli, np. zagrażać porządkowi i dyscyplinie pracy.

Polecenie służbowe – odmowa. Kiedy możesz sobie na nią pozwolić?

W pewnych ściśle określonych przypadkach możesz zignorować polecenie służbowe i odmówić jego wykonania. Masz do tego prawo, gdy:

  • polecenie służbowe jest niezgodne z przepisami Kodeksu pracy. Przykładowo, pracodawca nie ma prawa zmusić ciężarnej kobiety do dźwigania ciężkich przedmiotów (np. w przypadku pracy w sklepie lub na magazynie) ani nakazać nadgodzin lub wyjazdu w delegację rodzicom dziecka, które nie ukończyło 4. roku życia;
  • wykonanie konkretnej czynności jest sprzeczne z umową o pracę. Wyjątkiem od tej reguły jest czas przestoju oraz czasowe powierzenie innej pracy umotywowane potrzebami pracodawcy. Wówczas możesz wykonywać również obowiązki niezwiązane z Twoim stanowiskiem;
  • zlecona czynność łamie przepisy prawa. Jeżeli pracodawca nakazuje Ci, np. przygotowanie niepoprawnej umowy dla klienta lub sfałszowanie dokumentów, nie tylko możesz, lecz także powinieneś mu odmówić. Jeśli masz wątpliwości, czy wykonanie danego zadania stanowi naruszenie prawa, poproś przełożonego o  polecenie służbowe na piśmie. Dokładnie je przeanalizuj i w razie możliwości skonsultuj z kimś innym, aby móc odpowiednio uzasadnić ewentualną odmowę;
  • przydzielone przez pracodawcę zadanie nie ma związku z Twoją pracą. Przełożony nie ma prawa wymagać od Ciebie wykonywania czynności, które nie dotyczą spraw zawodowych. Nie może więc zlecić Ci, np. umycia jego samochodu czy podwiezienia jego dzieci do szkoły;
  • polecenie służbowe narusza zasady współżycia społecznego. Przykładem takiej sytuacji jest, np. ciągłe przydzielanie nadgodzin osobie, która opiekuje się chorym członkiem rodziny lub dokształca się w szkole.

Pamiętaj także, że możesz odrzucić polecenie służbowe, jeśli wykonanie konkretnej czynności wiąże się z zagrożeniem Twojego zdrowia lub życia (np. pracodawca wymaga od Ciebie obsługi sprzętu, a Ty nie masz do tego odpowiednich uprawnień.) Masz także prawo odmówić wykonywania pracy, jeśli Twój stan psychofizyczny tworzy potencjalne zagrożenie dla Ciebie lub Twojego otoczenia. W takiej sytuacji, musisz jednak odpowiednio wcześniej poinformować o tym pracodawcę. Za czas, w którym nie wykonujesz pracy, nie uzyskasz wówczas wynagrodzenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Scroll to top