Urlop bezpłatny – kiedy przysługuje i jak złożyć wniosek?

Udostępnij

Potrzebujesz kilku dni wolnego, jednak wykorzystałeś już cały urlop wypoczynkowy? Jest na to rada. Możesz złożyć wniosek o tzw. urlop bezpłatny. Taka przerwa w świadczeniu pracy może Ci się przydać w wielu sytuacjach. Pamiętaj jednak, że pracodawca nie jest zobowiązany do jej udzielenia –  pozytywne rozpatrzenie Twojej prośby zależy wyłącznie od jego dobrej woli.

Czasami wymiar przysługującego Ci urlopu może okazać się za krótki. Pracując na podstawie umowy o pracę, dostajesz jedynie 20 lub 26 dni wolnych w danym roku kalendarzowym. Jeśli potrzebujesz dłuższej przerwy, np. na wakacje, wyjazd na szkolenie czy wykonanie pracy u innego pracodawcy, możesz ubiegać się o urlop bezpłatny. Musisz jednak wiedzieć, że wiążą się z nim pewne konsekwencje.

Czym jest bezpłatny urlop?

Jeśli chodzi o urlop bezpłatny, podstawa prawna jego przyznawania uregulowana jest przez  Kodeks pracy. Wszystkie związane z nią kwestie opisuje art. 174 i 174(1) tego aktu normatywnego. 

Zgodnie z przepisami, urlop bezpłatny to przerwa od wykonywania obowiązków zawodowych w ramach umowy o pracę. Aby móc skorzystać z tego przywileju, musisz o niego zawnioskować – pracodawca może Ci go udzielić na Twoją wyraźną prośbę. Zgodnie z nazwą, za taki urlop nie przysługuje Ci wynagrodzenie. Mimo to, podczas jego trwania Twój stosunek pracy nie kończy się, tylko ulega chwilowemu zawieszeniu, z czego wynika szereg konsekwencji.

Kiedy przysługuje urlop bezpłatny?

O urlop bezpłatny możesz zawnioskować w każdym momencie – wystarczy, że jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę, bez względu na to, czy została ona zawarta na czas określony czy nieokreślony. Na dobrą sprawę, możesz o niego poprosić nawet pierwszego dnia w nowej pracy (jednak nie polecamy takiego rozwiązania – pracodawca i tak pewnie Ci odmówi, a Ty wyjdziesz na osobę co najmniej niepoważną).

Kiedy jednak warto starać się o urlop bezpłatny? Istnieje kilka tego typu sytuacji. Pracownicy najczęściej decydują się na:

  • urlop bezpłatny na wakacje – gdy 20 lub 26 dni na wakacje marzeń to za mało, nic nie stoi na przeszkodzie, abyś spróbował poprosić pracodawcę o dodatkowy czas wolny. Co prawda nie dostaniesz za niego zapłaty, jednak umożliwi Ci on zrealizowanie planu wielkiej podróży;
  • urlop bezpłatny na podjęcie pracy u innego pracodawcy – trafiło Ci się dodatkowe zlecenie za dobre pieniądze? Nie musisz z niego rezygnować – zamiast tego porozmawiaj o tym ze swoim stałym pracodawcą. Może on udzielić Ci dodatkowych dni wolnych, które przeznaczysz na wykonanie pracy w innej firmie;
  • urlop bezpłatny na opiekę nad dzieckiem czy chorą osobą z rodziny – co prawda przysługuje Ci specjalne zwolnienie lekarskie na opiekę nad chorymi bliskimi, jednak jeśli czas jego trwania jest za krótki, możesz spróbować go przedłużyć za sprawą urlopu bezpłatnego;
  • urlop bezpłatny na załatwienie własnych spraw – jeśli wykorzystałeś już wszystkie dni przysługujące Ci w ramach urlopu wypoczynkowego, jednak musisz pilnie coś załatwić, możesz złożyć stosowny wniosek. Pamiętaj jednak, że nawet urlop bezpłatny na jeden dzień musi być zgłoszony odpowiednio wcześniej i zaakceptowany przez pracodawcę.

Urlop bezpłatny na czas pracy w innej firmie – o czym warto pamiętać?

Jak już wiesz, możesz wziąć tego typu urlop na wykonywanie pracy u innego pracodawcy. Aby tak się stało, jesteś zobowiązany do poinformowania o tym swojego aktualnego pracodawcy (dotyczy to jedynie zatrudnienia na umowę o pracę – w przypadku umowy zlecenia czy o dzieło, nie masz takiego obowiązku). On z kolei musi wyrazić zgodę na Twoje chwilowe przejście do innej firmy.

Czasami jednak to sam pracodawca proponuje takie rozwiązanie. Jeśli Twoja aktualna firma ma, np. problemy finansowe, a Twój przełożony nie chce Cię zwalniać, może zasugerować Ci zatrudnienie się na czas określony w innym przedsiębiorstwie. Nie ma jednak prawa, aby zmusić Cię do podjęcia takiej decyzji. Urlop bezpłatny zawsze zależy od Twojej woli i chęci.

Urlop bezpłatny – ile dni Ci przysługuje?

Jak długo może trwać urlop bez wynagrodzenia? Według przepisów prawa, nie ma żadnych limitów czasowych. Oznacza to, że możesz zawnioskować o urlop bezpłatny na jeden dzień, tydzień, miesiąc, a nawet… rok lub kilka lat. Wszystko zależy od tego, jak dogadasz się ze swoim pracodawcą. Pamiętaj, że to od niego zależy, czy w ogóle udzieli Ci dni wolnych. Nie jest do tego zobowiązany i zawsze może Ci odmówić (poza kilkoma wyjątkowymi sytuacjami, o których dowiesz się z kolejnych akapitów). Jeśli jednak przystanie na Twoją prośbę, to on wyznacza ostateczny wymiar urlopu bezpłatnego. Przykładowo, gdy poprosisz o 2 miesiące wolnego, ma prawo zaproponować Ci tylko miesiąc.

Dodatkowo, pracodawca ma możliwość odwołania urlopu bezpłatnego i przywrócenia Cię do pracy z ważnych przyczyn. Takie prawo przysługuje mu jednak tylko wtedy, gdy przyznał Ci więcej niż 3 miesiące wolnego. Aby móc wymagać od Ciebie powrotu do firmy, musi też zawczasu zawrzeć odpowiednią klauzulę w  dokumentach.

Obowiązkowy urlop bezpłatny – kiedy pracodawca musi Ci go udzielić?

W większości przypadków musisz złożyć wniosek o urlop bezpłatny, a jego przychylne rozpatrzenie uzależnione jest od dobrej woli pracodawcy. Istnieją jednak wyjątki od tej reguły. Twój przełożony bezwzględnie musi Ci udzielić urlopu bezpłatnego:

  • w czasie ferii, o ile jesteś pracownikiem młodocianym (maksymalny czas trwania takiego urlopu to 2 miesiące);
  • na czas odbywania ćwiczeń wojskowych (jego czas trwania odpowiada czasowi odbywania ćwiczeń lub pełnienia okresowej służby wojskowej);
  • w okresie pełnienia funkcji w związkach zawodowych;
  • na czas sprawowania mandatu poselskiego lub senatorskiego, a także funkcji radnego.

Tego typu dni wolne przysługują Ci także wtedy, gdy jesteś twórcą projektu wynalazczego.

Urlop bezpłatny – wniosek. Co powinien zawierać?

Jak otrzymać dodatkowy urlop? Aby zyskać dni wolne, najczęściej musisz złożyć stosowne pismo. Wniosek o urlop bezpłatny powinien zawierać informacje dotyczące jego planowanego czasu trwania. Musisz więc konkretnie określić, w jakim czasie potrzebujesz dni wolnych.

Co ważne, nie jesteś jednak zobowiązany do podawania powodów urlopu bezpłatnego. Pracodawca nie ma prawa wymagać od Ciebie takiego uzasadnienia. Jeśli jednak chcesz, nic nie stoi na przeszkodzie, abyś  umotywował swoją prośbę. W wielu przypadkach jest to korzystne rozwiązanie – zaprezentowanie odpowiednich argumentów może Ci pomóc w przekonaniu pracodawcy do pozytywnego rozpatrzenia Twojego wniosku.

Urlop bezpłatny a wypowiedzenie

Prośbę o udzielanie Ci dni wolnych możesz złożyć zawsze – możliwy jest więc urlop bezpłatny na wypowiedzeniu (o ile przełożony wyrazi na to zgodę). A czy pracodawca może zwolnić Cię z pracy, jeśli przebywasz na urlopie bezpłatnym? Zgodnie z przepisami, nie ma takiego prawa. Mimo że Twój stosunek pracy ulega zawieszeniu, wciąż dotyczy Cię ochrona jego trwałości. Gdy wykorzystasz przyznany Ci urlop, możesz więc wrócić do pracy, a pracodawca musi Cię ponownie przyjąć.

Od tej reguły istnieją jednak wyjątki. Podczas urlopu bezpłatnego możesz otrzymać wypowiedzenie, jeśli jest ono spowodowane ogłoszeniem upadłości lub likwidacją firmy. Ponadto, jeśli Twój urlop trwa co najmniej 3 miesiące, możesz zostać zwolniony na podstawie zwolnień grupowych.

Dodatkowo, pamiętaj że urlop bezpłatny nie chroni przed zwolnieniem dyscyplinarnym. Jeśli Twoje nieodpowiedzialne zachowanie stanowi przesłankę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, pracodawca może Ci wręczyć dyscyplinarkę w dowolnym momencie.

Urlop bezpłatny a ubezpieczenie zdrowotne i społeczne

Zależność urlop bezpłatny a wynagrodzenie wydaje się jasna – za czas takich dni wolnych nie otrzymasz pensji. W związku z tym, nie będziesz też odprowadzać składek do ZUS-u. Wynika z tego szereg konsekwencji. Po upływie 30 dni od rozpoczęcia urlopu bezpłatnego, tracisz prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego oraz zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego. Tym samym, np. w przypadku choroby nie będziesz mógł iść do lekarza przyjmującego w ramach NFZ.

Taki urlop wiąże się też z brakiem opłacania składki emerytalnej i rentowej. Dodatkowo, czas jego trwania obniża wymiar standardowego urlopu wypoczynkowego. Z każdym miesiącem bezpłatnych dni wolnych tracisz 1/12 płatnego urlopu.

Urlop bezpłatny a staż pracy

Co do zasady, urlop bezpłatny nie wlicza się do stażu pracy. Sytuacja ta prezentuje się inaczej tylko w jednym przypadku. Jeśli poprosiłeś o dni wolne na podjęcie zatrudnienia u innego pracodawcy, firmy dogadują się między sobą. Tym samym, Twój staż pracy pozostaje ciągły i zalicza się do okresu zatrudnienia w Twoim macierzystym przedsiębiorstwie.

Jak widzisz, tego typu urlop może Ci się przydać w kilku sytuacjach. Zanim jednak zdecydujesz się, aby o niego zawnioskować, zastanów się, czy Ci się to faktycznie opłaci. Dzięki niemu co prawda zyskasz dodatkowe dni wolne, jednak stracisz przy tym wiele przywilejów pracowniczych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Scroll to top